سوال:
شخصی فروشگاه اینترنتی دارد به این صورت که پس از ثبت سفارش مشتری کالا را تهیه کرده و برای مشتری ارسال میکند، قبل از گران شدن اجناس، مشتری از داخل سایت کالا را خریده و بعد از خرید مشتری تا بایع اقدام به تهیه کالا کند قیمت کالا بالا رفته به گونهای که قیمت تمام شده برای بایع بالاتر از قیمتی که از مشتری اخذ کرده شده است. آیا بایع حق فسخ معامله را دارد؟
در صورتی که بایع کالا را از قبل داشته باشد چطور است؟
راهکار در این موارد چیست؟ قبل از خرید و فروش و یا بعد آن و قبل از تحویل کالا بفهمد جنس افزایش قیمت یافته است؟
جواب:
اگر افزایش قیمت در هنگام انجام معامله واقع شده باشد، ولی فروشنده از آن آگاه نبوده و پس از معامله متوجه شده است، در صورتی که تفاوت قیمت قابل توجه باشد، خیار غبن برای او ثابت میشود و میتواند معامله را فسخ کند.
اما اگر معامله با همان قیمت انجام شده و سپس در فاصلهای که فروشنده در صدد تهیه کالا بوده است قیمت افزایش یابد، حق فسخ برای او ثابت نیست؛ زیرا معامله پیش از آن بهطور کامل واقع شده است.
در فرضی که فروشنده کالا را از پیش در اختیار داشته باشد نیز حکم همان است. بنابراین، اگر هنگام معامله از افزایش قیمت کالای موجود در انبار خود آگاه نبوده و بعداً متوجه شده باشد، در صورت قابل توجه بودن تفاوت قیمت، خیار غبن خواهد داشت؛ اما اگر در زمان معامله از افزایش قیمت اطلاع داشته است، معامله صحیح و لازم بوده و حق فسخ ندارد.
شایان ذکر است که خیار غبن در جایی ثابت میشود که تفاوت قیمت قابل توجه و چشمگیر باشد؛ اما اگر افزایش قیمت اندک و در حدّی باشد که عرفاً قابل چشمپوشی و مسامحه است، خیار غبن ثابت نمیشود.
راهکار این است که فروشنده هنگام انجام معامله برای خود «خیار شرط» قرار دهد. برای مثال، شرط کند که تا مدت معینی ـ مثلاً دو هفته ـ حق فسخ معامله را داشته باشد. در این صورت، اگر در این مدت قیمت کالا افزایش یابد، میتواند با استفاده از این شرط، معامله را فسخ کند.
طراحی و توسعه : پارسیکام