پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی کریمی جهرمی

سوال:

شخصی فروشگاه اینترنتی دارد به این صورت که پس از ثبت سفارش مشتری کالا را تهیه کرده و برای مشتری ارسال می‌کند، قبل از گران شدن اجناس، مشتری از داخل سایت کالا را خریده و بعد از خرید مشتری تا بایع اقدام به تهیه کالا کند قیمت کالا بالا رفته به گونه‌ای که قیمت تمام شده برای بایع بالاتر از قیمتی که از مشتری اخذ کرده شده است. آیا بایع حق فسخ معامله را دارد؟
در صورتی که بایع کالا را از قبل داشته باشد چطور است؟
راهکار در این موارد چیست؟ قبل از خرید و فروش و یا بعد آن و قبل از تحویل کالا بفهمد جنس افزایش قیمت یافته است؟

جواب:

اگر افزایش قیمت در هنگام انجام معامله واقع شده باشد، ولی فروشنده از آن آگاه نبوده و پس از معامله متوجه شده است، در صورتی که تفاوت قیمت قابل توجه باشد، خیار غبن برای او ثابت می‌شود و می‌تواند معامله را فسخ کند.
اما اگر معامله با همان قیمت انجام شده و سپس در فاصله‌ای که فروشنده در صدد تهیه کالا بوده است قیمت افزایش یابد، حق فسخ برای او ثابت نیست؛ زیرا معامله پیش از آن به‌طور کامل واقع شده است.

در فرضی که فروشنده کالا را از پیش در اختیار داشته باشد نیز حکم همان است. بنابراین، اگر هنگام معامله از افزایش قیمت کالای موجود در انبار خود آگاه نبوده و بعداً متوجه شده باشد، در صورت قابل توجه بودن تفاوت قیمت، خیار غبن خواهد داشت؛ اما اگر در زمان معامله از افزایش قیمت اطلاع داشته است، معامله صحیح و لازم بوده و حق فسخ ندارد.

شایان ذکر است که خیار غبن در جایی ثابت می‌شود که تفاوت قیمت قابل توجه و چشمگیر باشد؛ اما اگر افزایش قیمت اندک و در حدّی باشد که عرفاً قابل چشم‌پوشی و مسامحه است، خیار غبن ثابت نمی‌شود.

راهکار این است که فروشنده هنگام انجام معامله برای خود «خیار شرط» قرار دهد. برای مثال، شرط کند که تا مدت معینی ـ مثلاً دو هفته ـ حق فسخ معامله را داشته باشد. در این صورت، اگر در این مدت قیمت کالا افزایش یابد، می‌تواند با استفاده از این شرط، معامله را فسخ کند.

پاسخ به سوالات شرعی مخاطبان
آیا اجناس و وسایل (مانند رادیو، تلویزیون و…) را هم می توان بابت خمس به سید فقیر داد؟
1. اگر شخصی برای نیاز آینده خود یا بستگانش قبری را پیش‌خرید یا رزرو کند و تا پایان سال خمسی از آن استفاده نشود، با توجه...
گفته می‌شود هنگام محاسبه خمس، میزان تورم از افزایش ارزش سرمایه کسر می‌شود. این امر چگونه محاسبه می‌شود؟
پولی که در بانک یا صندوق سرمایه‌گذاری گذاشته‌ایم و سود می‌دهد، خمسش چگونه محاسبه می‌شود؟
دو سه کیسه برنج از سال گذشته باقی مانده خمسش رو باید به قیمت خرید پرداخت کنم یا قیمت روز؟ با توجه به سه برابر شدن قیمت...
سرمایه در گردشِ مغازه یا کارخانه که بدون آن کسب‌وکار مختل می‌شود، خمس دارد؟
ارثی که از پدرم به من رسیده، آیا خمس دارد؟
به پولی که از درآمد کسب تهیه شده و به عنوان قرض‌الحسنه به دیگری داده‌ایم، آیا خمس تعلق می‌گیرد؟
آیا انسان می‌تواند برای هر درآمدی یک سال مستقل قرار دهد؟
پسری که در سن ازدواج است میتواند برای ازدواج پول پس انداز کند چون در صورت پیش آمدن ازدواج امکان پیدا کردن سریع منزل بدون...
فرزند من مقداری پول در حسابی بدون سود پس‌انداز کرده است و باید به اندازه همین پس‌انداز قرض کند تا بتواند وام مسکن رو بگی...
مبلغی که به شخصی قرض داده شده، اگر تا سر سال خمسی برنگردد، خمس دارد؟