پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی کریمی جهرمی

سوال:

شخصی فروشگاه اینترنتی دارد به این صورت که پس از ثبت سفارش مشتری کالا را تهیه کرده و برای مشتری ارسال می‌کند، قبل از گران شدن اجناس، مشتری از داخل سایت کالا را خریده و بعد از خرید مشتری تا بایع اقدام به تهیه کالا کند قیمت کالا بالا رفته به گونه‌ای که قیمت تمام شده برای بایع بالاتر از قیمتی که از مشتری اخذ کرده شده است. آیا بایع حق فسخ معامله را دارد؟
در صورتی که بایع کالا را از قبل داشته باشد چطور است؟
راهکار در این موارد چیست؟ قبل از خرید و فروش و یا بعد آن و قبل از تحویل کالا بفهمد جنس افزایش قیمت یافته است؟

جواب:

اگر افزایش قیمت در هنگام انجام معامله واقع شده باشد، ولی فروشنده از آن آگاه نبوده و پس از معامله متوجه شده است، در صورتی که تفاوت قیمت قابل توجه باشد، خیار غبن برای او ثابت می‌شود و می‌تواند معامله را فسخ کند.
اما اگر معامله با همان قیمت انجام شده و سپس در فاصله‌ای که فروشنده در صدد تهیه کالا بوده است قیمت افزایش یابد، حق فسخ برای او ثابت نیست؛ زیرا معامله پیش از آن به‌طور کامل واقع شده است.

در فرضی که فروشنده کالا را از پیش در اختیار داشته باشد نیز حکم همان است. بنابراین، اگر هنگام معامله از افزایش قیمت کالای موجود در انبار خود آگاه نبوده و بعداً متوجه شده باشد، در صورت قابل توجه بودن تفاوت قیمت، خیار غبن خواهد داشت؛ اما اگر در زمان معامله از افزایش قیمت اطلاع داشته است، معامله صحیح و لازم بوده و حق فسخ ندارد.

شایان ذکر است که خیار غبن در جایی ثابت می‌شود که تفاوت قیمت قابل توجه و چشمگیر باشد؛ اما اگر افزایش قیمت اندک و در حدّی باشد که عرفاً قابل چشم‌پوشی و مسامحه است، خیار غبن ثابت نمی‌شود.

راهکار این است که فروشنده هنگام انجام معامله برای خود «خیار شرط» قرار دهد. برای مثال، شرط کند که تا مدت معینی ـ مثلاً دو هفته ـ حق فسخ معامله را داشته باشد. در این صورت، اگر در این مدت قیمت کالا افزایش یابد، می‌تواند با استفاده از این شرط، معامله را فسخ کند.

پاسخ به سوالات شرعی مخاطبان
سرمایه در گردشِ مغازه یا کارخانه که بدون آن کسب‌وکار مختل می‌شود، خمس دارد؟
اگر خانه یا زمین را بفروشیم و تمام مبلغ حاصل از فروش را برای خرید خانه دیگری که به‌دلیل تورم گران‌تر است، هزینه کنیم، آی...
سرمایه در گردشِ مغازه یا کارخانه که بدون آن کسب‌وکار مختل می‌شود، خمس دارد؟
شخصی برای دخترش که در شرف ازدواج است جهیزیه تهیه می‌کند اما به دلائلی مانند فوت دختر یا طلاق و ... مورد استفاده قرار نگر...
1. اگر شخصی برای نیاز آینده خود یا بستگانش قبری را پیش‌خرید یا رزرو کند و تا پایان سال خمسی از آن استفاده نشود، با توجه...
دو سه کیسه برنج از سال گذشته باقی مانده خمسش رو باید به قیمت خرید پرداخت کنم یا قیمت روز؟ با توجه به سه برابر شدن قیمت...
شخصی در جهت پس‌انداز، بخشی از شهریه طلبگی را صرف خرید طلا کرده است. آیا افزایش قیمت طلا خمس دارد؟
آيا به قبر يا كفنى كه انسان از قبل براى خود تهيه كرده خمس تعلق مى‌گيرد؟
کسی که شغل آزاد دارد و در ماه هیچ پولی پس‌انداز نمیکند چگونه خمس و زکات بدهد؟
آیا اجناس و وسایل (مانند رادیو، تلویزیون و…) را هم می توان بابت خمس به سید فقیر داد؟
آیا سرمایه، ابزار و آلات کار مشمول خمس می‌گردند؟
اگر بدهکار باشیم، آیا می‌توان بدهی را از اموال و درآمد کم کرد و بعد خمس حساب کرد؟