سوال:
درباره گروه مجرمانه که به ارتکاب جرایم سازمان یافته میپردازند و جرمهایی مثل جعل اسکناس، سرقت دسته جمعی، فساد اداری و جرایم اقتصادی عمده؛ بفرمایید:
1. اگر بر برخی از افراد گروه مجرمانه که به صورت منسجم عمل میکنند عناوینی مثل محارب و بغات صدق کند، آیا همه افراد گروه مجرمانه مجازات میشوند؟
2. آیا میتواند سردسته و رئیس گروه مجرمانه را افزون بر مجازات حدی به مجازات تعزیری هم محکوم کرد؟
جواب:
ج1) حکم محاربه تنها درباره کسی جاری میشود که واقعاً عنوان محارب بر او صدق کند؛ یعنی شخصی که عمل محاربه از او تحقق یافته باشد. بنابراین، درباره سایر افرادی که صرفاً در فراهمکردن مقدمات جرم نقش داشتهاند، ولی عمل آنان واجد عنوان محاربه نیست، اجرای حدّ محارب وجهی ندارد.
البته اگر هر یک از افراد گروه مرتکب عملی شده باشند که در شرع برای آن حدّ خاصی تعیین شده است، همان حدّ شرعی درباره او اجرا میشود؛ و اگر عمل ارتکابی آنان دارای حدّ معین نباشد، مجازات آنان در قلمرو تعزیرات قرار میگیرد و تعیین آن بر عهده حاکم عادل شرعی است.
ج2) اگر شخصی مرتکب دو جرم مستقل شده باشد، بهگونهای که یکی از آنها در شرع دارای حدّ معین باشد و جرم دیگر حدّ خاصی نداشته باشد، در این صورت اجرای حدّ نسبت به جرم اول انجام میشود و برای جرم دوم نیز میتوان تعزیر مقرر کرد.
اما شرط آن است که این دو جرم دارای دو عنوان مستقل و جدا از یکدیگر باشند. بنابراین، اگر رفتار ارتکابی تنها یک عنوان مجرمانه داشته باشد که برای آن حدّ شرعی تعیین شده است، در همان حدّ اکتفا میشود و مجازات تعزیری دیگری بر آن افزوده نمیگردد.
طراحی و توسعه : پارسیکام