پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی کریمی جهرمی

سوال:

درباره گروه مجرمانه که به ارتکاب جرایم سازمان یافته می‌پردازند و جرم‌هایی مثل جعل اسکناس، سرقت دسته جمعی، فساد اداری و جرایم اقتصادی عمده؛ بفرمایید:
1. اگر بر برخی از افراد گروه مجرمانه که به صورت منسجم عمل می‌کنند عناوینی مثل محارب و بغات صدق کند، آیا همه افراد گروه مجرمانه مجازات می‌شوند؟
2. آیا می‌تواند سردسته و رئیس گروه مجرمانه را افزون بر مجازات حدی به مجازات تعزیری هم محکوم کرد؟

جواب:

ج1) حکم محاربه تنها درباره کسی جاری می‌شود که واقعاً عنوان محارب بر او صدق کند؛ یعنی شخصی که عمل محاربه از او تحقق یافته باشد. بنابراین، درباره سایر افرادی که صرفاً در فراهم‌کردن مقدمات جرم نقش داشته‌اند، ولی عمل آنان واجد عنوان محاربه نیست، اجرای حدّ محارب وجهی ندارد.
البته اگر هر یک از افراد گروه مرتکب عملی شده باشند که در شرع برای آن حدّ خاصی تعیین شده است، همان حدّ شرعی درباره او اجرا می‌شود؛ و اگر عمل ارتکابی آنان دارای حدّ معین نباشد، مجازات آنان در قلمرو تعزیرات قرار می‌گیرد و تعیین آن بر عهده حاکم عادل شرعی است.
ج2) اگر شخصی مرتکب دو جرم مستقل شده باشد، به‌گونه‌ای که یکی از آن‌ها در شرع دارای حدّ معین باشد و جرم دیگر حدّ خاصی نداشته باشد، در این صورت اجرای حدّ نسبت به جرم اول انجام می‌شود و برای جرم دوم نیز می‌توان تعزیر مقرر کرد.
اما شرط آن است که این دو جرم دارای دو عنوان مستقل و جدا از یکدیگر باشند. بنابراین، اگر رفتار ارتکابی تنها یک عنوان مجرمانه داشته باشد که برای آن حدّ شرعی تعیین شده است، در همان حدّ اکتفا می‌شود و مجازات تعزیری دیگری بر آن افزوده نمی‌گردد.

پاسخ به سوالات شرعی مخاطبان
پولی که در بانک یا صندوق سرمایه‌گذاری گذاشته‌ایم و سود می‌دهد، خمسش چگونه محاسبه می‌شود؟
بنده به یکی از دوستانم پول قرض داده‌ام. آیا اگر سر سال خمسی‌ام پول را به من پس ندهد، باید خمس مالی که به او قرض داده‌ام...
"مسئله ای که امروزه خیلی مطرح هست و از گوشه و کنار شنیده میشود و به نحوی از انحاء انجام میگردد، عدم پرداخت خمس به مراج...
اگر بدهکار باشیم، آیا می‌توان بدهی را از اموال و درآمد کم کرد و بعد خمس حساب کرد؟
در محاسبه خمس افزایش قیمت خانه و ملک، آیا تورم و کاهش ارزش پول نیز لحاظ می‌شود یا ملاک، صرفاً تفاوت عددی قیمت خرید و فرو...
آیا سال خمسی باید قمری باشد یا شمسی؟
خانه‌ای که برای سکونت مورد نیاز بوده و پس از چند سال با قیمت بیشتری فروخته شده است، آیا تفاوت قیمت فروش و خرید آن مشمول...
اگر مقدار اجناسِ موجود در انبار نسبت به سال قبل تغییری نکرده باشد ـ مثلاً پارسال ۱۰۰ کیلو زعفران داشته‌ام و امسال هم هما...
سرمایه در گردشِ مغازه یا کارخانه که بدون آن کسب‌وکار مختل می‌شود، خمس دارد؟
شرط وجوب خمس گذر یک سال از مالکیت بر سرمایه است یا اگر فقط یک روز قبل از رسیدن سال خمسی سرمایه به دست شخص برسد باید خمس...
زمین ارثی را پس از بیست سال فروختم. آیا به ارزش افزوده آن خمس تعلق می‌گیرد؟
کسی که درآمد او کمتر از مخارجش باشد و در عین حال سر سال مقداری پول، خوراکی و ... زیاد می‌آورد، آیا باز هم واجب است حساب...