سوال:
بر اساس بررسی‌های میدانی انجام شده، در قبور با قدمت حدود ۳۰ سال که مورد بازگشایی قرار گرفته‌اند، استخوان‌های متوفیان موجود بوده و حتی ظریف‌ترین استخوانها، از جمله استخوان‌های انگشتان دست و پا و گاهی موهای سر نیز حفظ شده‌اند که این وضعیت، اختصاص به چند مورد خاص نداشته، بلکه در تمامی قبوری که از زمان آغاز اجرای این طرح بازگشایی شده‌اند، بقای استخوانها، مشاهده گردیده است. در تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۵ نیز در قبری با قدمت ۳۵ سال در تهران، علاوه بر بقای استخوانها، آثاری از گوشت بدن متوفی به‌صورت خشک‌شده مشاهده گردید. همچنین در قبر دیگری با قدمت ۳۹ سال نیز استخوانها موجود بوده و بخشی از کفن متوفی نیز همچنان باقی مانده بود که مستندات و تصاویر مربوطه به پیوست تقدیم می‌گردد.
با توجه به این مشاهدات و نیز محدودیت تأمین قبر در آرامستان بهشت زهرا(س) شهر تهران و بسیاری از شهرهای دیگر، مستدعی است نظر مبارک خود را نسبت به سؤالات زیر اعلام فرمایید.
۱- آیا با وجود بقای استخوانها و در برخی موارد بقای بخشی از جسد یا کفن، نبش چنین قبوری و دفن میت دیگر در آن جایز است یا باید تمام اجزای میت به خاک تبدیل شده باشد؟
۲- موی بدن انسان پس از تبدیل جسد میت به خاک، سال‌ها پس از آن باقی می‌ماند؛ آیا از بین رفتن آنها نیز لازم است؟
۳- آیا کمبود و محدودیت قبر می‌تواند مجوز شرعی برای انجام این اقدام باشد؟
۴- در مواردی که شک در اندراس کامل استخوانها وجود دارد، آیا میتوان قبر را شکافت یا خیر؟
جواب:
ج1) با بقای استخوان، نبش قبر جایز نیست و گذشت سی سال نیز اثری در این حکم ندارد. اما صرف باقی بودن بخشی از کفن، مانع جواز نبش قبر نیست.
ج2) باقی ماندن مو به‌تنهایی مانع از نبش قبر نیست.
ج3) کمبود و محدودیت قبر، مجوز شرعی نبش قبر مؤمنین نیست.
ج4) در صورت شک در اندراس کامل استخوانها، نبش قبر جایز نیست.
اگر مقدار اجناسِ موجود در انبار نسبت به سال قبل تغییری نکرده باشد ـ مثلاً پارسال ۱۰۰ کیلو زعفران داشته‌ام و امسال هم هما...
بنده به یکی از دوستانم پول قرض داده‌ام. آیا اگر سر سال خمسی‌ام پول را به من پس ندهد، باید خمس مالی که به او قرض داده‌ام...
جنسی تا پایان تاریخ مصرفی که روی آن قید شده و خمسش حساب شده است را میتوان به همان جنس با تاریخ مصرف طولانی، بدون پرداخت...
من دختری 26 ساله هستم و مجرد و با پدر و مادرم زندگی می‌کنم. الان یک سال و نیم هست که سر کار می‌روم. می‌خواستم بپرسم اگر...
آیا می‌توانم در بین سال هر وقت منفعتی به دستم آمد خمسش را بدهم؟
کسی که شغل آزاد دارد و در ماه هیچ پولی پس‌انداز نمیکند چگونه خمس و زکات بدهد؟
خانه‌ای که برای سکونت مورد نیاز بوده و پس از چند سال با قیمت بیشتری فروخته شده است، آیا تفاوت قیمت فروش و خرید آن مشمول...
چنانچه شخصی قسمتی از پس‌انداز مسکن خود را در مسیر کسب‌وکار صرف کند مثلاً زمانى كه خانه را می‌ساخت قسمتى از آن را برای سا...
شخصی با قصد جدی به دیگری هدیه ای داده است اما بعد از سال خمسی، پشیمان می شود و آن را پس می گیرد؛ آیا باید خمس آن هدیه را...
اگر بدهکار باشیم، آیا میتوان بدهی را از اموال و درآمد کم کرد و بعد خمس حساب کرد؟
ارثی که از پدرم به من رسیده، آیا خمس دارد؟
