سوال:
بر اساس بررسیهای میدانی انجام شده، در قبور با قدمت حدود ۳۰ سال که مورد بازگشایی قرار گرفتهاند، استخوانهای متوفیان موجود بوده و حتی ظریفترین استخوانها، از جمله استخوانهای انگشتان دست و پا و گاهی موهای سر نیز حفظ شدهاند که این وضعیت، اختصاص به چند مورد خاص نداشته، بلکه در تمامی قبوری که از زمان آغاز اجرای این طرح بازگشایی شدهاند، بقای استخوانها، مشاهده گردیده است. در تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۵ نیز در قبری با قدمت ۳۵ سال در تهران، علاوه بر بقای استخوانها، آثاری از گوشت بدن متوفی بهصورت خشکشده مشاهده گردید. همچنین در قبر دیگری با قدمت ۳۹ سال نیز استخوانها موجود بوده و بخشی از کفن متوفی نیز همچنان باقی مانده بود که مستندات و تصاویر مربوطه به پیوست تقدیم میگردد.
با توجه به این مشاهدات و نیز محدودیت تأمین قبر در آرامستان بهشت زهرا(س) شهر تهران و بسیاری از شهرهای دیگر، مستدعی است نظر مبارک خود را نسبت به سؤالات زیر اعلام فرمایید.
۱- آیا با وجود بقای استخوانها و در برخی موارد بقای بخشی از جسد یا کفن، نبش چنین قبوری و دفن میت دیگر در آن جایز است یا باید تمام اجزای میت به خاک تبدیل شده باشد؟
۲- موی بدن انسان پس از تبدیل جسد میت به خاک، سالها پس از آن باقی میماند؛ آیا از بین رفتن آنها نیز لازم است؟
۳- آیا کمبود و محدودیت قبر میتواند مجوز شرعی برای انجام این اقدام باشد؟
۴- در مواردی که شک در اندراس کامل استخوانها وجود دارد، آیا میتوان قبر را شکافت یا خیر؟
جواب:
ج1) با بقای استخوان، نبش قبر جایز نیست و گذشت سی سال نیز اثری در این حکم ندارد. اما صرف باقی بودن بخشی از کفن، مانع جواز نبش قبر نیست.
ج2) باقی ماندن مو بهتنهایی مانع از نبش قبر نیست.
ج3) کمبود و محدودیت قبر، مجوز شرعی نبش قبر مؤمنین نیست.
ج4) در صورت شک در اندراس کامل استخوانها، نبش قبر جایز نیست.
طراحی و توسعه : پارسیکام