خمس
سوال:
من دختری 26 ساله هستم و مجرد و با پدر و مادرم زندگی میکنم. الان یک سال و نیم هست که سر کار میروم.
میخواستم بپرسم اگر من از درآمد حاصل از کارم یا وامهایی که میگیرم به جهت حفظ ارزش پول با توجه به شرایط جامعه، سکه طلا یا طلای آب شده بخرم تا در آینده بتوانم از آن برای خرید ماشین یا جهیزیه یا وسایل الزامی دیگر یا حتی اگر بشود خانه استفاده کنم، آیا به این سکه طلا یا طلای آب شده خمس تعلق میگیرد؟
جواب:
چنانچه خودرو برای زندگی شما لازم و ضروری باشد و از طریق دیگری امکان تأمین آن وجود نداشته باشد، خمس به آن تعلق نمیگیرد. همچنین اگر خانه مسکونی ملکی، نیاز قطعی شما باشد و بدون انجام برنامهای که ذکر کردهاید، تهیه آن ممکن نباشد، در این صورت نیز خمس ندارد.
در مورد جهیزیه نیز، اگر در صدد ازدواج باشید، تهیه مقدار لازم و متعارف جهیزیه اشکالی ندارد و در شرایط یادشده، پرداخت خمس واجب نخواهد بود.
سوال:
حکم خمس در صورت تورم چیست؟
اگر کسی خمس داراییاش را بدهد مثلاً خانه یا هر چیز دیگری را بخرد و بعد از چند سال بفروشد. حتی اگر ارزش واقعی آن اضافه نشده باشد ارزش ریالی آن اضافه میشود و علت آن هم پایین آمدن ارزش ریال است و نه ارزش آن شیء اما از آن رو که ارزش دارایی را با ریال و یا پول واحد هر کشوری مقایسه میکنند داراییهای او زیاد شده است و باید از مقداری که به ارزش پولی آن اضافه شده خمس
بدهد.
سؤال این است که آیا میتوان به جای محاسبه ارزش دارایی با پول واحد ایران، ارزش آن را بر اساس واحد دیگری مثلاً پول سایر کشورها و یا طلا برآورد کرد؟
جواب:
بنا بر نظر ما تورم مشمول خمس نیست.
در نتیجه در مورد سوال که فروش خانه مثلا یا چیز دیگر باشد، اگر ترقیِ قیمت، مولود تورم باشد، این ترقی قیمت موجب خمس نمی باشد.
اما اگر بخشی از این ترقیِ قیمت، مولود تورم و بخش دیگر مربوط به رشد واقعی باشد، ترقی ناشی از رشد واقعی مشمول خمس است و آن بخش دیگر خمس ندارد.
سوال:
پولی را به عنوان هدیه برای دخترم کنار گذاشتم و به اطلاع او رسانم که این مبلغ برای شماست و او با اینکه میتوانست آن را برداشت کند (مثلاً در حساب مشترک بود)؛ اما آن را برنداشت تا اینکه سال خمسی من فرا رسید، آیا به آن خمس تعلق میگیرد؟
جواب:
مجرد اینکه شما آن وجه را تحت اختیار ایشان قرار دادهاید به طوری که هر زمان اراده کرد میتواند بردارد، موجب صدق قبض کردن است. بناب این دیگر چیزی بر عهده شما نیست.
اما حکم دختر محترمه، اگر آن وجه در حساب او بماند و سال خمسی ایشان فرا رسد و مصرف نکند، خمس آن بر دختر لازم است
سوال:
آیا افزایش قیمت خانهای که خمس آن قبلاً پرداخت شده است، هنگام فروش، مشمول خمس میشود؟
جواب:
قیمتی که هنگام خرید خانه پرداخت شده و خمس آن ادا گردیده است، مجدداً مشمول خمس نمیباشد.
افزایش قیمت خانه در زمان فروش، اگر تا پایان سال خمسی صرف خرید خانه جدید شود، خمس ندارد.
اما اگر تا پایان سال خمسی مصرف نشود، چنانچه تمام افزایش قیمت ناشی از تورم باشد، مشمول خمس نیست؛ ولی اگر بخشی از افزایش قیمت ناشی از رشد واقعی ارزش ملک باشد، همان مقدار مشمول خمس است و بخش ناشی از تورم خمس ندارد.
سوال:
اینجانب در سال آینده به حج واجب مشرف می شوم و اگر قبل از سال خمسی که در بهمن می باشد سوغات برای فامیل خریداری شود به آنها خمس تعلق می گیرد یا خیر ؟
جواب:
بله، خمس تعلق میگیرد.
سوال:
کسی که درآمد او کمتر از مخارجش باشد و در عین حال سر سال مقداری پول، خوراکی و ... زیاد میآورد، آیا باز هم واجب است حساب سال داشته باشد و خمس بپردازد؟
جواب:
اگر سال خمسی بگذرد و مکلف مخارج لازم خود را در طول سال انجام داده باشد و معذلک مقداری از پول یا مواد خوراکی تا پایان سال مصرف نشده و باقی مانده باشد، پرداخت خمس آن واجب است.
سوال:
جنسی که به آن خمس تعلق گرفته فروختهام. وظیفهام چیست؟
جواب:
چون مال معین و مشخصی مورد تعلق خمس بوده و بدون ادای خمس فروخته شده است، باید خمس آن را ادا نمایید.
سوال:
دخترم از حقوق خود طلا و زیورآلاتی خریده است. آیا دادن خمس اینگونه خریدها بر او لازم است؟
جواب:
مقدار طلا و زیورآلاتی که در شأن او بوده، مورد نیاز وی برای تزیّن محسوب شود و از درآمد همان سال خریداری شده باشد، خمس ندارد.
