پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی کریمی جهرمی

خمس

سوال:

ابتدای سال خمسی چه زمانی است؟

جواب:

برای تاجر، کاسب، صنعتگر و مانند این‌ها، ابتدای سال هنگامی است که نخستین فایده را به دست می‌آورند. برای مثل کارمند نیز ابتدای سال، زمانی است که اولین حقوق به دستش می‌رسد. در هر دو فرض، اگر یک سال از مبدأ یادشده بگذرد، باید خمس آنچه را که از مخارج سالشان زیاد آمده (یعنی مازاد بر مخارج سال) بپردازند

سوال:

آیا سال خمسی باید قمری باشد یا شمسی؟

جواب:

جایز است شخص با هر کدام (قمری یا شمسی) که بخواهد سال خمسی خود را احتساب کند.

سوال:

آیا انسان می‌تواند برای هر درآمدی یک سال مستقل قرار دهد؟

جواب:

خیر، بلکه باید یک سال برای مجموع درآمدهای مختلف خود قرار دهد؛ سپس مؤونه و مخارج سال را از مجموع درآمدهای سال کم کرده و خمس مابقی را بپردازد.

سوال:

آیا می‌توانم در بین سال هر وقت منفعتی به دستم آمد خمسش را بدهم؟

جواب:

آری، جایز است هر منفعتی که در بین سال به دست آید، خمس آن داده شود؛ در حقیقت، ادای خمس، جلو انداخته شده است.

سوال:

جایی که در آن کار می‌کنم، چند سال است مبلغی به من بدهکار است که تاکنون آن را نپرداخته است. آیا به محض دریافت این مبلغ به آن خمس تعلق می‌گیرد یا اینکه باید یک سال بر آن بگذرد؟

جواب:

هنگام دریافت، باید خمس آن را پرداخت کرد.

سوال:

ارثی که از پدرم به من رسیده، آیا خمس دارد؟

جواب:

خیر

سوال:

اگر خانه یا زمین را بفروشیم ولی تمام پول فروش صرف خرید خانة دیگری شود که به‌خاطر تورم گران‌تر است، آیا باز هم خمس واجب می‌شود؟

جواب:

- اگر خانۀ مسکونی را بفروشید و خانۀ دیگری بخرید، خمس ندارد؛ امّا زمینی که سرمایه محسوب می‌شود، مشمول خمس می‌گردد. به این صورت که:
- اگر زمین از مالِ خمس‌داده‌شده خریداری شده باشد، پس از فروش آن، قیمت خرید زمین خمس ندارد و مازاد بر قیمت خرید زمین نیز تا زمانی که تا سررسید سال خمسی صرف خرید خانه شود، مشمول خمس نمی‌گردد.
- و اگر زمین از غیرمالِ خمس‌داده‌شده تهیه شده باشد، پس از فروش زمین، باید خمسِ قیمت خرید زمین همان موقع پرداخت شود و مازاد بر قیمت خرید زمین نیز در صورتی که تا سررسید سال خمسی صرف خرید خانه نشود، مشمول خمس خواهد بود.

سوال:

خانه‌ای که برای سکونت لازم بوده و بعد از چند سال با قیمت بالاتر فروخته شده، آیا تفاوت قیمت فروش و خرید خمس دارد؟

جواب:

تفاوت قیمت، اگر تا پایان سال خمسی صرف مؤونه نشود، مشمول خمس می‌گردد.

سوال:

آیا در محاسبه خمسِ سود فروش خانه و ملک، تورم و کاهش ارزش پول لحاظ می‌شود یا ملاک فقط تفاوت عددیِ قیمت خرید و فروش است؟

جواب:

پرداخت خمسِ افزایش قیمت خانه و ملک به میزان کاهش ارزش پول، لازم نیست؛ امّا افزایش قیمت واقعی مشمول خمس می‌شود.

سوال:

اگر مقدار اجناسِ موجود در انبار نسبت به سال قبل تغییری نکرده باشد ـ مثلاً پارسال ۱۰۰ کیلو زعفران داشته‌ام و امسال هم همان ۱۰۰ کیلو زعفران موجود است ـ اما قیمت آن به‌علت تورم و افزایش قیمت بازار بیشتر شده باشد، آیا به افزایش قیمت و ارزش روزِ آن، خمس تعلق می‌گیرد، یا چون مقدار واقعیِ جنس ثابت مانده، خمسی ندارد؟

جواب:

پرداخت خمسِ افزایش قیمت سرمایه‌ای که با پول مخمس خریداری شده است، به میزان کاهش ارزش پول (تورم) لازم نیست؛ ولی خمسِ گران‌شدن واقعی کالا، در صورت فروش آن و باقی‌ماندن پول حاصل از فروش تا سال خمسی، لازم است.
بنابراین اگر کالا پیش از سررسید سال خمسی فروخته شود، باید خمسِ ترقیِ ناشی از ارزش واقعی کالا پرداخت گردد، ولی خمسِ ترقیِ ناشی از تورم لازم نیست. و اگر کالا پس از سال خمسی فروخته شود، در صورتی که پول به‌دست‌آمده تا سال خمسیِ بعد باقی بماند، پرداخت خمس آن، هنگام سررسید سال خمسی آینده واجب می‌شود.

پاسخ به سوالات شرعی مخاطبان
آیا می‌توانم در بین سال هر وقت منفعتی به دستم آمد خمسش را بدهم؟
سرمایه در گردشِ مغازه یا کارخانه که بدون آن کسب‌وکار مختل می‌شود، خمس دارد؟
پولی که در بانک یا صندوق سرمایه‌گذاری گذاشته‌ایم و سود می‌دهد، خمسش چگونه محاسبه می‌شود؟
برای کاسبی که تولیدکننده هست، آیا به دو دنگ مغازه شراکتیش که در آن کار می‌کند، خمس تعلق می‌گیرد و باید فوراً پرداخت کرد؟
آیا اگر به قصد نیاز و حاجت منزل فرضا آرد تهیه شود و در همان سال از ان استفاده نشود خمس تعلق میگیرد؟
کسی که شغل آزاد دارد و در ماه هیچ پولی پس‌انداز نمیکند چگونه خمس یا زکات را محاسبه نماید؟
شخصی با قصد جدی به دیگری هدیه ای داده است اما بعد از سال خمسی، پشیمان می شود و آن را پس می گیرد؛ آیا باید خمس آن هدیه را...
1. اگر شخصی برای نیاز آینده خود یا بستگانش قبری را پیش‌خرید یا رزرو کند و تا پایان سال خمسی از آن استفاده نشود، با توجه...
دخترم از حقوق خود طلا و زیورآلاتی خریده است. آیا دادن خمس این‌گونه خریدها بر او لازم است؟
آیا سرمایه، ابزار و آلات کار مشمول خمس می‌گردند؟
کسی که شغل آزاد دارد و در ماه هیچ پولی پس‌انداز نمیکند چگونه خمس و زکات بدهد؟
اگر پول مخمّس خرج گردد و بعد از دو سال به همان مقدار پول به دست بیاید خمس به آن تعلّق می‌گیرد؟